Veelgestelde vragen

Als u start met een nieuw medicijn dan duurt het enige tijd voordat het medicijn werkt. Hoe lang het duurt voordat een medicijn werkt, verschilt per medicijn en per aandoening waarvoor het medicijn wordt gebruikt. Meer informatie over de werking van het medicijn dat u gebruikt, vindt u op de pagina Medicijnen bij reuma. 

Werkt uw medicijn minder dan u gewend bent en duurt het nog te lang voordat u weer een consult hebt bij de reumatoloog? Neem dan contact op met uw reumatoloog.

Naast het gewenste effect kunnen medicijnen helaas ook bijwerkingen hebben. Deze bijwerkingen verschillen per medicijn en treden in wisselende mate op. Niet van alle bijwerkingen merkt u zelf iets. Bijwerkingen die u niet zelf merkt, worden door uw reumatoloog via bloedonderzoek in de gaten gehouden. Bij dit soort bloedonderzoeken wordt bijvoorbeeld uw leverfunctie, uw nierfunctie en/of de hoeveelheid bloedcellen in uw bloed gecontroleerd.

Naast de gewenste effecten kunnen geneesmiddelen helaas ook bijwerkingen hebben. Deze bijwerkingen verschillen per geneesmiddel en treden in wisselende mate op. Meer informatie over bijwerkingen van de specifieke geneesmiddelen die u gebruikt, vindt u op de pagina Medicijnen bij reuma.

Heeft u last van bijwerkingen? Neem dan contact op met de Maartensapotheek voor advies op maat.

Bekijk ook ons filmpje over bijwerkingen.

U kunt informatie over de vergoeding van uw medicijnen vinden op www.medicijnkosten.nl.

De Maartensapotheek declareert medicijnen die vergoed worden vanuit de basisverzekering rechtstreeks bij de zorgverzekeraars. Deze medicijnen hoeft u dus niet zelf te betalen.

Medicijnen die vallen in uw aanvullende verzekering kunnen wij net als andere apotheken niet declareren. Deze moet u zelf betalen en indienen bij uw zorgverzekeraar. Voor een aantal medicijnen geldt een eigen bijdrage. En sommige medicijnen worden niet vergoed. Deze medicijnen kunt u per pin betalen in de apotheek of achteraf betalen met een factuur. Het is ook mogelijk om vrij verkrijgbare medicijnen te kopen. Medicijnen die u tijdens de opname krijgt, vallen onder de kosten van het ziekenhuis.

Wanneer u medicijnen gebruikt, wil dat meestal niet zeggen dat u totaal geen alcohol mag drinken. Maar extra voorzichtigheid is wel belangrijk. Een paar medicijnen mogen absoluut niet met alcohol worden gecombineerd, zoals metronidazol en enkele middelen speciaal tegen overmatig alcoholgebruik. Wanneer u deze middelen toch zou gebruiken in combinatie met alcohol kunt u heel ziek worden. Maar meestal ligt het wat subtieler.

Alcohol kan de kans dat u maag- of leverbijwerkingen krijgt van een medicijn vergroten. Als u een medicijn gebruikt dat maag- of leverbijwerkingen geeft (zoals methotrexaat en ontstekingsremmende pijnstillers), wees dan extra voorzichtig met alcohol. Daarnaast kan alcohol ook de omzetting van medicijnen in het lichaam beïnvloeden. Soms versnelt alcohol de afbraak (waardoor het medicijn minder goed werkt), maar alcohol kan bij andere medicijnen de afbraak juist net remmen (hierdoor neemt het effect, maar vaak ook de bijwerkingen, toe). Als dit het geval is, zal de apotheker u hierover informeren.

Het op de juiste manier bewaren van uw medicijnen is belangrijk: het zorgt ervoor dat medicijnen hun werkzaamheid behouden.
De bewaaradviezen zijn per medicijn verschillend: bijvoorbeeld in of buiten de koelkast en niet boven of onder een bepaalde temperatuur. Vaak moeten medicijnen op een donkere en droge plek bewaard worden. De badkamer is geen geschikte plaats om medicijnen te bewaren. Ook hebben medicijnen een uiterste houdbaarheidsdatum.

In de bijsluiter van uw medicijn kunt u lezen hoe u uw medicijn moet bewaren. Op de verpakking staat de uiterste gebruiksdatum. Bewaar daarom uw medicijnen met de bijsluiter in de originele verpakking. Dan kunt u altijd teruglezen of u ze goed bewaart en tot wanneer u ze nog kunt gebruiken. Bijsluiters van uw medicijnen kunt u ook online vinden op www.bijsluiterplus.nl/zoeken.

Moet u uw medicijnen in de koelkast bewaren? Niet alle plekken in de koelkast zijn hiervoor even geschikt. Lees daarom ook de informatie onder de volgende vraag: "Mijn medicijn moet in de koelkast bewaard worden. Hoe doe ik dat het beste?"

Bekijk ook ons filmpje over het bewaren van medicijnen.

Sommige medicijnen moeten in de koelkast worden bewaard. Niet alle plekken in de koelkast zijn hiervoor even geschikt. Lees hieronder onze tips:

• Bewaar uw medicijnen in het midden van de koelkast. Dit is vaak de beste plek.

• Bewaar de medicijnen in hun originele verpakking. Zo weet u altijd wat erin zit en voorkomt u verwarring.

• Leg uw medicijnen niet in de deur van de koelkast of tegen de achterwand. Ook de groentelade is vaak geen geschikte plek, in sommige moderne koelkasten is de temperatuur daar te laag. Zorg ervoor dat de medicijnen niet in het vriesvak terechtkomen. Als ze bevriezen, kunnen ze minder goed werken.

Als er meerdere merken beschikbaar zijn van hetzelfde medicijn met dezelfde werkzame stof, dan mag de zorgverzekeraar bepalen welke variant vergoed wordt. Dit heet het voorkeursbeleid of preferentiebeleid. Door het preferentiebeleid kan het gebeuren dat u regelmatig medicijnen van andere fabrikanten krijgt.

Medicijnen van alle fabrikanten worden op dezelfde manier gecontroleerd. Dat betekent dat ze moeten voldoen aan dezelfde strenge eisen uit de geneesmiddelenwetgeving. Fabrikanten moeten aantonen dat het medicijn van goede kwaliteit is en dezelfde concentratie aan werkzame stof in het lichaam brengt als het originele merk van dat medicijn. De verschillende merken van hetzelfde medicijn werken dus allemaal hetzelfde, maar kunnen wel verschillen in vorm / kleur / vulmiddelen.

Bekijk ook ons filmpje over merk medicijnen en merkloze medicijnen.

Is uw medicijn tijdelijk niet te leveren, omdat de fabrikant problemen heeft met het produceren? Dan proberen we via de groothandel of indien nodig door middel van import uit het buitenland hetzelfde medicijn van een andere fabrikant te verkrijgen.

Soms zijn er problemen met grondstoffen en hebben meerdere fabrikanten niet de mogelijkheid om het medicijn te produceren. In dat geval overleggen uw reumatoloog en de apothekers van de Maartensapotheek wat voor u een alternatief zou kunnen zijn. Zodra uw medicijn weer te verkrijgen is, kunt u weer overstappen naar uw vertrouwde medicijn.

Medicijnen van alle fabrikanten worden op dezelfde manier gecontroleerd. Dat betekent dat ze moeten voldoen aan dezelfde strenge eisen uit de geneesmiddelenwetgeving. Fabrikanten moeten aantonen dat het medicijn van goede kwaliteit is en dezelfde concentratie aan werkzame stof in het lichaam brengt als het originele merk van dat medicijn. De verschillende merken van hetzelfde medicijn werken dus allemaal hetzelfde, maar kunnen wel verschillen in vorm / kleur / vulmiddelen.

Bekijk ook ons filmpje over merk geneesmiddelen en merkloze geneesmiddelen.

Breng medicijnafval terug naar uw apotheek of naar een plek voor klein chemisch afval. U kunt medicijnafval als volgt aanleveren:

• Doosjes: alleen de strips. De kartonnen doosjes kunnen bij het oud papier.

• Flesjes en tubes: verwijder het etiket, voor uw eigen privacy.

• Doe gebruikte naalden altijd in een naaldencontainer.

Wilt u hierover meer informatie lezen? Ga dan naar www.apotheek.nl/zorg-van-de-apotheker/medicijnafval-niet-weggooien-maar-inleveren

Er bestaan diverse hulpmiddelen voor het openen van de verpakking van uw medicijn. Denk hierbij aan een tablet-uitdrukker, een tabletsplitter, een naalddopverwijderaar, een tubeknijper en een hulpmiddel om oogdruppels uit het flesje te knijpen.

Ook biedt de apotheek meerdere vormen van service op het gebied van het openen van uw verpakking, zoals het uitdrukken van bepaalde medicijnen in een pot en het opendraaien van de pot. Informeer naar de mogelijkheden bij de Maartensapotheek.

Meer informatie over het openen van medicijnverpakkingen en het goed gebruiken van medicijnen vindt u op de website van ReumaNederland.

Het inslikken van een tablet, je ogen druppelen of een medicijn inhaleren; dit kan best lastig zijn. In deze video laten we zien wat de beste manieren zijn om deze medicijnen in te nemen.

Uit onderzoek blijkt dat de helft van de mensen met reumatische aandoeningen alternatieve therapieën gebruikt. Een alternatieve behandeling is een behandeling die niet onder de reguliere behandeling valt. Een alternatieve behandeling heet ook wel ‘complementaire behandeling’ omdat het een aanvulling is op de gewone, ‘reguliere’ behandeling van uw arts. Stop dus niet met uw reguliere behandeling, anders loopt u onnodige gezondheidsrisico’s.

Er bestaan veel soorten alternatieve behandelingen: voorbeelden zijn acupunctuur en homeopathie. Van de meeste alternatieve behandelingen is (nog) onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat ze daadwerkelijk helpen. Ook is van veel alternatieve behandelingen niet alles bekend over bijwerkingen of wisselwerkingen met geneesmiddelen die u van uw arts krijgt.

Alternatieve behandelingen kunnen effecten hebben op de symptomen van de ziekte (pijn, vermoeidheid), maar niet op de oorzaak van de ziekte zelf. Genezing van reuma is niet mogelijk, ook al zeggen sommige alternatieve behandelaars dat dit wel zo is. Ook is er geen enkele alternatieve behandeling die schade aan gewrichten door ontstekingsreuma (zoals reumatoïde artritis) kan remmen. De reguliere behandeling van ontstekingsreuma kan dit wel.

Van de reumapatiënten die naast de reguliere behandeling kiezen voor een alternatieve behandeling, merkt een deel een positief effect van de alternatieve behandeling. Bijvoorbeeld meer energie. Het kan soms de moeite waard zijn om een alternatieve behandeling te proberen, omdat deze de klachten mogelijk kan verlichten.

Als u voor een alternatieve behandeling kiest, let dan op:

• Overleg altijd eerst met uw behandelend arts of de apotheker van de Maartensapotheek voordat u met een alternatieve behandeling begint. Sommige behandelingen kunnen invloed hebben op uw reguliere behandeling. Denk bijvoorbeeld aan bijwerkingen of een wisselwerking tussen uw medicijnen en voedingssupplementen.

• Wees kritisch: merkt u geen effect, of krijgt u meer klachten? Stop dan met de behandeling.

• Spreek met uzelf af op grond waarvan u beoordeelt of de alternatieve behandeling u helpt.

• Bepaal hoelang u het wilt proberen. Zo kunt u bijvoorbeeld na 3 maanden stoppen om te bekijken of uw klachten weer erger worden. Dan weet u of de behandeling bij u werkt. Het kan ook zijn dat de klachten niet terugkomen. Dat kan komen doordat de klachten vanzelf over zijn gegaan. Dan is het niet raadzaam om toch weer verder te gaan met de alternatieve behandeling.

• Zie een alternatieve behandeling als een aanvulling op de gewone behandeling. Stop dus niet met uw reguliere behandeling, anders loopt u onnodige gezondheidsrisico’s.

Bekijk ook ons filmpje over alternatieve behandelingen voor reuma.

Informeer uw reumatoloog over uw geplande operatie. De reumatoloog bekijkt welke medicijnen u kunt blijven gebruiken en welke eventueel gestopt moeten worden.

Wordt u in de Sint Maartenskliniek geopereerd? Dan hebben de chirurg en de reumatoloog al afspraken gemaakt over wanneer medicijnen tijdelijk gestopt moeten worden en wanneer niet. U wordt hierover geïnformeerd tijdens uw afspraak op de preoperatieve screening. Het is altijd van belang dat u de arts die de operatie uitvoert en de anesthesist op de hoogte stelt van alle medicijnen die u gebruikt.

Sommige reumamedicatie heeft invloed op uw vruchtbaarheid, dit geldt voor zowel mannen als vrouwen. Ook zijn er medicijnen die schadelijk kunnen zijn voor uw ongeboren kind als u zwanger bent. Vooral de eerste 3 maanden van de zwangerschap is uw ongeboren kind gevoelig voor medicijnen.

Ook is er bepaalde reumamedicatie waarbij het beter is geen borstvoeding te geven. Wilt u vader of moeder worden of borstvoeding geven, dan is het dus goed om dit op tijd te bespreken met uw arts. Overleg met uw arts welke medicijnen u veilig kunt gebruiken. Als het nodig is, moet u misschien een tijdje andere medicijnen gebruiken.

Wij raden het gebruik van de griepprik, het pneumokokkenvaccin en het coronavaccin wel aan. Het verlaagt de kans op een infectie en als u toch een infectie krijgt, wordt u daar meestal minder ernstig ziek van.

Extra informatie Rituximab

Gebruikt u het medicijn Rituximab? Dan is het moment waarop u zich laat vaccineren belangrijk. Van Rituximab is bekend dat een vaccinatie mogelijk minder goed werkt. Vooral als vaccinatie kort na de infuusbehandeling plaatsvindt. Bij voorkeur krijgt u het vaccin 1 maand voordat u weer een nieuw infuus met Rituximab krijgt. Of vier maanden erna.

Meer informatie over reuma en vaccinaties

1) De website van reuma.nl over vaccinaties en reuma
2) Onze video over het griepvaccin en reuma
3) Onze video over het coronavaccin en reuma

Heeft u een vraag over het gebruik van vaccinaties in verband met een reis? Lees dan ook het antwoord op deze vraag: "Ik ga op reis en heb vaccinaties nodig. Waar moet ik aan denken als ik reumamedicatie gebruik?" Heeft u hierover vragen? Wij adviseren u graag!

In een tablet of capsule zit doorgaans maar een ‘snufje’ medicijn. Vandaar dat in de meeste tabletten en capsules vulstoffen zitten om het middel handzamer te maken.

Als vulmiddel wordt meestal gekozen voor lactose of cellulose. Patiënten met lactose-intolerantie zijn vaak bang om door deze medicijnen maagdarmproblemen te krijgen. Vaak krijgen we dan ook het verzoek voor een lijst met lactosevrije medicijnen, of de vraag of ‘medicijn X’ lactose bevat. Het blijkt echter zo te zijn dat patiënten die lactose-intolerant zijn, medicijnen met lactose wél verdragen. Problemen treden pas op bij een hoeveelheid lactose hoger dan zes gram. In medicijnen is de hoeveelheid lactose zo gering dat deze hoeveelheid lang niet wordt gehaald. Patiënten die lactose-intolerant zijn, kunnen dus zonder problemen lactose-bevattende medicijnen gebruiken.

Alleen bij patiënten met galactosemie (een aangeboren, erfelijke lactose-intolerantie) kunnen deze zeer kleine hoeveelheden lactose wel problemen veroorzaken. Dan bestaat er een reden om lactosevrije medicijnen te gebruiken.

In sommige medicijnen wordt tarwezetmeel gebruikt als vulstof. Die middelen kunnen klachten veroorzaken bij mensen met coeliakie. Maar omdat er meestal in een tablet minder dan 20 mg/kilogram gluten zit, mag een tablet officieel glutenvrij worden genoemd, en dus veilig worden geacht. Toch zijn er mensen met coeliakie die aangeven dat ze last hebben van medicijnen. Dat komt waarschijnlijk vooral voor bij mensen die meerdere medicijnen per dag gebruiken, waardoor alle kleine beetjes gluten zich opstapelen en mensen toch klachten ervaren.

Na een maagverkleining worden de maag en de darmen kleiner. Hierdoor kunnen medicijnen (maar ook vitamines en mineralen) soms minder goed worden opgenomen in het bloed. Dit kan er toe leiden dat een medicijn minder goed werkt. Andersom zijn er ook medicijnen die mogelijk beter werken, mede omdat het lichaam van iemand die een maagverkleining heeft gehad, verandert. Dit is niet altijd goed te voorspellen. Het is daarom belangrijk dat uw arts en apotheker weten dat u een maagoperatie heeft ondergaan. Hierdoor kunnen er soms al vooraf maatregelen genomen worden, door bijvoorbeeld het type of de dosering van het medicijn aan te passen.

Ook moet er gekeken worden naar het soort tabletten dat u slikt: zijn ze niet te groot, hebben ze een vertraagde werking of hebben ze een maag-beschermend randje? Al deze dingen kunnen invloed hebben op de werking van het medicijn.

Wilt u hierover meer informatie lezen? Ga dan naar www.apotheek.nl/zorg-van-de-apotheker/juist-medicijngebruik/medicijnen-bij-ernstig-overgewicht-en-maagverkleining

Als u aanhoudende diarree heeft, worden medicijnen niet voldoende uit de darmen opgenomen in het bloed. Dit geldt voor spontane diarree, diarree als bijwerking van medicijnen en diarree door het gebruik van laxeermiddelen.

Soms wordt diarree veroorzaakt door het gebruik van een nieuw medicijn. De darmen moeten hier dan aan wennen. De diarree is dan tijdelijk van aard. Heeft u last heeft van aanhoudende diarree? Neemt dan contact op met uw arts.

Bij diarree verliest u veel vocht. Om uitdroging te voorkomen, is veel drinken noodzakelijk. Bijvoorbeeld water, thee, heldere soep of bouillon. Volwassenen moeten per dag minstens 1,5 liter drinken. Drinkt u niet te veel achter elkaar, maar één kopje vocht per keer (dit is 100-150 milliliter). Voor kinderen geldt dat ze minstens 1 liter per dag moeten drinken.

Heeft u meer dan een uur na inname gebraakt? Dan kunt u ervan uitgaan dat de medicijnen voldoende door het lichaam zijn opgenomen. Heeft u korter dan 60 minuten na inname gebraakt, vraag dan de apotheker van de Maartensapotheek om advies.

Het is gebleken dat 60-80% van de mensen de inname van hun medicijngebruik tijdens de Ramadan veranderen. Mensen slaan dan doseringen over of nemen geneesmiddelen tegelijk in die niet tegelijk ingenomen mogen worden in verband met wisselwerkingen. Hierdoor kan het effect van het medicijn afnemen of kunnen er bijwerkingen ontstaan.

Het is niet helemaal duidelijk of tijdens de Ramadan tussen zonsopkomst en zonsondergang medicijnen mogen worden gebruikt. Sommige Islamitische stromingen beschouwen alle substanties die het lichaam binnenkomen, met uitzondering van zuurstof, als een doorbreking van het vasten. In dat geval zou geen enkel medicijn, ongeacht de toedieningsvorm, overdag tijdens de Ramadan mogen worden gebruikt. Andere stromingen van de Islam erkennen dat medicijngebruik duidt op ziekte en merken gebruikers dan ook als patiënten aan, die op grond van de vrijstellingsregeling overdag medicijnen zouden mogen gebruiken.

Doorgaans heeft men medicijnen die worden geïnjecteerd of op de huid worden aangebracht liever dan tabletten of zetpillen, omdat deze laatste twee worden toegediend via het spijsverteringkanaal en meer lijken op voedselinname.
Gelukkig is er veel mogelijk om het medicijngebruik af te stemmen op de Ramadan. Welke mogelijkheid het beste is, hangt af van de onderliggende ziekte, het type medicijn, de algemene gezondheidstoestand en persoonlijke voorkeuren. Het is daarom verstandig om vooraf informatie te vragen bij apotheker of arts.

Sommige middelen kunnen zonder probleem alleen tussen zonsondergang en zonsopkomst worden ingenomen. Het kan dan echter wel betekenen dat er een andere dosis nodig is of dat een ander type tablet (dat langer werkt) beter kan worden toegepast. Van sommige pijnstillers, bloeddruk- en epilepsiemiddelen zijn ook langwerkende tabletten verkrijgbaar die minimaal twaalf uur effect hebben. Het is soms ook mogelijk een medicijn in de vorm van een pleister toe te passen. Dan hoeft er niets oraal te worden ingenomen. Bepaalde morfineachtige pijnstillers en hormoonpreparaten zijn verkrijgbaar in de vorm van een pleister. Wanneer er tijdens de Ramadan een medicijn wordt voorgeschreven, kunt u afwegen of het niet beter is het medicijngebruik uit te stellen tot na de Ramadan. Kan dat niet zonder risico, dan is het te overwegen tijdelijk het vasten te onderbreken en later het vasten in te halen, of op een andere manier aan de religieuze plichten te voldoen.

Bekijk ook ons filmpje over medicijnen en de Ramadan.

Mensen met reuma krijgen vaak meerdere medicijnen voorgeschreven. Het ene middel remt de pijn, het andere zorgt ervoor dat de schade aan de gewrichten wordt beperkt en weer een ander medicijn beschermt de maag. Al die medicijnen kunnen elkaar beïnvloeden. Zo kan het ene medicijn ervoor zorgen dat het andere medicijn minder goed werkt of juist net sterker werkt dan anders, waardoor de kans op bijwerkingen toeneemt.

Als u ervoor zorgt dat bij de apotheken waar u komt bekend is welke medicijnen u gebruikt, dan wordt daar gecontroleerd op wisselwerkingen tussen de medicijnen die u gebruikt. Soms leidt dit ertoe dat de apotheker, samen met de arts, kiest voor een ander medicijn. Het kan ook zijn dat u wordt geïnformeerd om extra alert te zijn op bepaalde bijwerkingen of dat wordt geadviseerd een medicijn op andere tijdstippen in te nemen om wisselwerking te voorkomen. Het is belangrijk dat de apotheken waar u komt op de hoogte zijn van zowel de medicijnen die u op recept van de arts gebruikt als de vrij verkrijgbare medicijnen die u gebruikt.

U kunt apotheken toestemming geven om informatie over uw medicijngebruik elektronisch te delen met andere zorgverleners. U kunt meer informatie lezen en toestemming geven aan een apotheek via www.volgjezorg.nl/toestemming. Heeft u de Maartensapotheek nog geen toestemming gegeven? Dan kunt u via deze website aan de Maartensapotheek laten weten dat u wel toestemming wilt geven.

Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 20-30 procent van de mensen die net de diagnose reumatoïde artritis hebben gekregen, al gewrichtsschade heeft. Daarnaast staat vast dat vooral in het begin van de ziekte de gewrichtsbeschadigingen het snelst optreden. Uit vervolgonderzoek bleek dat mensen die meteen meerdere medicijnen tegelijk kregen niet alleen minder klachten hadden, maar hun gewrichten gingen ook nog eens minder snel achteruit.

Bij mensen die aanvankelijk één medicijn en later meerdere medicijnen tegelijk kregen, was de achterstand in gewrichtsbeschadiging groter. Door mensen dus vroeg meerdere medicijnen tegelijk te geven, lijkt er meer gewrichtsschade te kunnen worden voorkomen, dan wanneer mensen pas later meerdere middelen krijgen.

Zodra de reuma door het gebruik van deze medicijnen rustiger is geworden, wordt samen met u gezocht naar de laagst effectieve dosering die nodig is om de reuma onder controle te houden. Zo wordt bijvoorbeeld bij biologicals gekeken naar de mogelijkheden om af te bouwen als de reuma gedurende een periode van 6 maanden stabiel / in remissie is. Hierdoor krijgt u zo min mogelijk medicijnen binnen.

Het is verstandig om de medicijnen die uw arts voorschrijft, te blijven gebruiken. De reden hiervoor is dat de medicijnen dan optimaal hun werk in uw lichaam doen, op de korte en op de lange termijn. U kunt er nieuwe of andere klachten mee voorkomen en het zorgt ervoor dat uw klachten van dit moment stabiel blijven of verbeteren. Neemt u het medicijn niet, dan duurt het herstel langer of houdt u last van uw aandoening. Mocht u toch overwegen om te stoppen, overleg dat dan altijd met uw arts.

Medicijnen werken beter als het u lukt de medicijnen te gebruiken zoals u met de dokter heeft afgesproken. Toch vergeten de meeste mensen wel eens hun medicijnen.

Tips om uw medicijnen te gebruiken zoals u hebt afgesproken met uw dokter:

• U kunt gebruikmaken van een medicijn-app op uw smartphone om u eraan te herinneren dat u uw medicijn moet innemen of injecteren. Elke app werkt weer een beetje anders, bijvoorbeeld door een signaal te sturen of een herinnerings-SMS-je. Kijk voor meer informatie op deze website.

• Gebruik praktische hulpmiddelen zoals een medicijndoosje met vakjes voor elke dag, een medicijn-agenda of een medicijnrol.

• Zet uw medicijnen op een vaste plek, zodat u eraan herinnerd wordt dat u ze moet innemen, bijvoorbeeld op het aanrecht (buiten bereik van kinderen).

• Zorg dat u uw medicijnen in uw tas heeft. Als u niet thuis bent kunt u toch uw medicijnen innemen.

• Vraag uw dokter, apotheek of verpleegkundige van de Sint Maartenskliniek om met u mee te denken.

Als u een dosering gemist heeft, is het afhankelijk van het medicijn dat u gebruikt wat u het beste kan doen. Op de website www.apotheek.nl staat per medicijn beschreven wat u moet doen als u een dosering heeft gemist. Voer in de zoekbalk op die website de naam van het medicijn in waarvan u een dosering heeft gemist. Kijk vervolgens onder het kopje: "Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?"

Neem contact op met de arts of apotheek als u twijfelt wat u het beste kunt doen of als u meerdere dagen uw doseringen heeft gemist.

Het is verstandig om de medicijnen die uw arts voorstelt, te blijven gebruiken zoals de arts met u heeft besproken. De reden hiervoor is dat de medicijnen dan optimaal hun werk in uw lichaam doen, op korte en op lange termijn. U kunt er nieuwe of andere klachten mee voorkomen en het zorgt ervoor dat uw klachten van dit moment stabiel blijven of verbeteren.

Neemt u het medicijn niet, dan duurt het herstel langer of houdt u last van uw aandoening. Mocht u toch overwegen om de hoeveelheid medicijnen aan te passen of mocht u overwegen te stoppen met uw medicijnen, overleg dat dan altijd met uw reumatoloog.

Werkt uw medicijnen minder dan u gewend bent en duurt het nog te lang voordat u weer een consult hebt bij de reumatoloog? Neem ook dan contact op met uw reumatoloog.

Sommige medicijnen hebben een wisselwerking met grapefruit(sap) en het eten en drinken van kruisingen van grapefruit, zoals mineola's. Bij sommige medicijnen wordt het eten/drinken van deze vruchten helemaal afgeraden, bij andere medicijnen mag u dit wel af en toe eten of drinken. Hoe dit precies zit, leest u op de website van apotheek.nl.

Voor de reumamedicatie die zelf geïnjecteerd moet worden, heeft de Sint Maartenskliniek meerdere instructiefilmpjes gemaakt. U vindt ze op onze website.

Pijn bij het injecteren kan op verschillende manieren verzacht worden. Hieronder volgt een aantal tips om de pijn bij het injecteren te verzachten:

1. Wissel bij iedere injectie van injectieplaats. Er moet minimaal 3 cm tussen iedere injectie zitten of kies bijvoorbeeld de ene keer voor het linker been en de andere keer voor het rechter been. Wanneer u in uw buik injecteert, doe dat dan minimaal 5 cm van de navel en wissel hier ook links en rechts af.

2. Het koelen van de huid vóór en na de injectie werkt verdovend. Doe dit door er een koelelement (in een theedoek gewikkeld) tegenaan te houden.

3. Injecteert u met een spuit waarbij u zelf de zuiger indrukt? Het kan helpen om de injectie langzamer toe te dienen.

4. Wanneer u gewend bent om tijdens de injectie de huidplooi vast te houden, kunt u eens proberen de huidplooi los te laten. Hierdoor krijgt de vloeistof meer ruimte om onder de huid te verdelen.

5. Als u een medicijn injecteert dat in de koelkast bewaard moet worden, zorg er dan voor dat het medicijn eerst op kamertemperatuur is gebracht. Dit doet u door het medicijn minimaal 30 minuten van tevoren uit de koelkast te halen.

6. Vraag iemand anders de injectie bij u toe te dienen.

Wanneer deze tips niet werken, vraag dan de arts of u in aanmerking komt voor een verdovende crème of spray.

Soms ontstaan spuitplekken/verdikkingen van de huid na het injecteren. Deze plek jeukt soms ook. Heeft u hier last van? Lees dan verder:

1. Goed om te weten: na een aantal weken verdwijnen deze klachten vaak weer.

2. Gebruik geen alcoholdoekje om de huid vooraf te desinfecteren. Dit is bij een normale hygiëne niet nodig, maar kan wel klachten geven.

3. Wissel bij iedere injectie van injectieplaats. Er moet minimaal 3 cm tussen iedere injectie zitten of kies bijvoorbeeld de ene keer voor het linker been en de andere keer voor het rechter been. Wanneer u in uw buik injecteert, doe dat dan minimaal 5 cm van de navel en wissel hier ook links en rechts af.

4. Het koelen van de huid vóór en na de injectie werkt verdovend. Doe dit door er een koelelement (in een theedoek gewikkeld) tegenaan te houden.

5. Als u een medicijn injecteert dat in de koelkast bewaard moet worden, zorg er dan voor dat het medicijn eerst op kamertemperatuur is gebracht. Dit doet u door het medicijn minimaal 30 minuten van tevoren uit de koelkast te halen.

6. Ontstaat er na de injectie een blauwe plek? Dat is niet erg of gevaarlijk. Het kan ontstaan als er een haarvaatje wordt geraakt tijdens het injecteren. Het kan ook ontstaan doordat u over de injectieplaats wrijft na het injecteren. Wrijf daarom niet over de injectieplaats.

Wanneer deze tips niet werken, vraag dan de arts of u in aanmerking komt voor een crème om te gebruiken op de injectieplaats op de dag van en de dag(en) na de injectie.

Een branderig gevoel bij het injecteren kan op verschillende manieren verzacht worden. Hieronder staan tips om een branderig gevoel bij het injecteren te verzachten.

1. Het koelen van de huid vóór en na de injectie werkt verdovend. Doe dat door er een koelelement (die in een theedoek gewikkeld zit) tegenaan te houden.

2. Wissel bij iedere injectie van injectieplaats. Er moet minimaal 3 cm tussen iedere injectie zitten of kies bijvoorbeeld de ene keer voor het linker been en de andere keer voor het rechter been. Wanneer u in uw buik injecteert, doe dat dan minimaal 5 cm van de navel en wissel hier ook links en rechts af.

De meeste zelf toe te dienen injecties zijn voor injectie van een medicijn onder de huid. De naaldjes van injecties onder de huid zijn kort. Toch kan het zijn dat er bij het injecteren een klein haarvaatje wordt geraakt. Dit is niet gevaarlijk, maar er kan daardoor wel een blauwe plek of bloeduitstorting ontstaan.

Een blauwe plek na het injecteren kan ook ontstaan doordat u over de injectieplaats wrijft na het injecteren. Wrijf daarom niet over de injectieplaats.

Injectienaalden voor injectie onder de huid worden zo dun mogelijk gemaakt. Toch kan een naaldje bot aanvoelen. Twee tips om de naald minder bot aan te laten voelen:

1. Op een injectienaald zit een smeerlaagje om de naald soepel in de huid te laten gaan. Het is belangrijk dat dit smeerlaagje op de naald blijft zitten. Trek de dop daarom recht van de naald. Dit lukt het beste door de dop bij de ribbeltjes tussen duim en wijsvinger vast te pakken. Hierdoor blijft het smeerlaagje op de naald.

2. Een injectienaald heeft aan het uiteinde een ovale opening, hierdoor is een naald aan 1 zijde scherper. Indien u onder een hoek van 45 graden injecteert, zorg er dan voor dat u bij het injecteren in het oog van de naald kijkt, dan gaat eerst de scherpe kant in de huid. Bij sommige injecties mag ook loodrecht geïnjecteerd worden, dan gaat altijd de scherpe kant van de naald eerst in de huid.

Om te voorkomen dat iemand zich kan prikken aan de naald nadat de injectie is toegediend, worden steeds meer injecties voorzien van een veiligheidssysteem. Daardoor wordt de naald na de injectie afgedekt.

Nadat tijdens het injecteren de zuiger van de injectiespuit helemaal is ingedrukt, wordt het veiligheidssysteem geactiveerd met een klikje. Als u na het klikje de duim te snel van de zuiger haalt, zult u merken dat de naald in de beschermhuls schiet.

Houd daarom na het volledig indrukken van de zuiger de spuit op zijn plaats en verminder langzaam de druk op de zuiger zodat deze omhoogkomt. Daardoor wordt het naaldje in het veiligheidssysteem getrokken. U kunt ook eerst het naaldje uit de huid trekken en dan de zuiger langzaam omhoog laten komen.

Het dopje heeft aan beide zijden een geribbeld oppervlak. Pak het dopje tussen duim en wijsvinger vast bij deze ribbeltjes en trek het dopje in een rechte beweging van de naald.

Uit ervaring weten we dat een injectiepen bijna nooit defect is. Een tweede of derde keer lukt het bijna altijd om de injectie alsnog toe te dienen. Daarom adviseren we om niet direct een nieuwe pen te pakken. Doorloop wel de volgende stappen:

1. Controleer in het venster of de oplossing nog aanwezig is.

2. Probeer rustig opnieuw te injecteren. Heeft u een pen met een activatieknop? Zorg er dan voor dat het plastic beschermkapje aan de onderzijde van de pen goed ingedrukt wordt door deze stevig tegen de huid te drukken. Hierdoor wordt de activatieknop ontgrendeld en kunt u deze indrukken om de pen te activeren.

3. Lukt het na een aantal pogingen nog niet om te injecteren? Bel dan tijdens openingstijden met de Maartensapotheek. Wij helpen u graag verder. In veel gevallen blijkt dat de spuit alsnog gebruikt kan worden. Is de apotheek gesloten? Leg de pen dan terug in de koelkast en bel ons de volgende werkdag.

Als een spuit na verschillende pogingen toch blijft haperen, dan moet deze in uitzonderlijke gevallen worden ingeleverd bij de Maartensapotheek ter vernietiging.

Gebruikt u reumamedicatie die uw afweer remt en hebt u reizigersvaccinaties nodig? Vaak gaat dat goed, bijvoorbeeld bij de hepatitis-, DTP- en buiktyfusvaccinaties. Het is dan wel verstandig om op tijd een afspraak te maken bij een travel clinic of bij de GGD. Sommige vaccinaties worden liever niet gegeven aan mensen die bijvoorbeeld biologicals of JAK-remmers gebruiken. Een voorbeeld hiervan is het gele koortsvaccin, dat soms wordt geadviseerd als u naar sommige delen van Zuid-Amerika of Afrika gaat.

Gaat u starten met een biological en wilt u verre reizen maken? Overweeg dan om voor de start van de biological al de nodige vaccinaties te halen. Wilt u weten waar u nog meer aan moet denken als u reizigersvaccinaties nodig heeft en u reumamedicatie gebruikt die uw afweer remt? Bespreek die dan tenminste 6 weken voordat u uw reis gaat boeken of vertrekt, met uw arts of de apotheker van de Maartensapotheek.

Algemene tips

• Het is slim om de medicijnen in de originele verpakking te vervoeren. Zo lijken medicijnen minder op drugs.

• Gaat u met het vliegtuig? Bewaar dan de medicijnen in de handbagage en verdeel ze eventueel over verschillende tassen/koffers. Als u alles in één tas of koffer bewaart en deze raakt kwijt, dan heeft u geen enkel medicijn meer voorhanden.

• Bekijk ook ons filmpje over op vakantie gaan met medicijnen.

Bewaren

• Bewaar uw medicijnen in de originele verpakking.

• Bewaar uw medicijnen ook tijdens het reizen en op uw vakantiebestemming op de juiste temperatuur.

• Reist u met het vliegtuig? Wij adviseren u om uw medicijnen altijd in uw handbagage mee te nemen. In het laadruim van het vliegtuig kan de temperatuur dalen tot onder het vriespunt. Medicijnen kunnen bij deze temperaturen minder werkzaam of zelfs onwerkzaam worden. Daarnaast kan uw koffer vertraagd of kwijtraken. Ook om die reden kunt u beter uw medicijnen in uw handbagage meenemen.

• Gebruikt u medicijnen die gekoeld bewaard moeten worden? Bekijk dan ook onze tips hierover bij de vraag "Hoe bewaar ik mijn gekoelde medicijnen op reis?"

Toedienen

Tijdens het reizen en op vakantie vergeten de meeste mensen wel eens hun medicijnen. Hier volgen enkele tips om uw medicijnen tijdens reizen en vakantie te gebruiken, zoals u hebt afgesproken met uw arts:

• U kunt gebruikmaken van een medicijn-app op uw smartphone om u eraan te herinneren dat u uw medicijn moet innemen of injecteren. Elke app werkt weer een beetje anders, bijvoorbeeld door een signaal te sturen of een herinnerings-SMS-je. Bekijk meer informatie hierover.

• Is er een tijdsverschil met het land waar u naartoe reist? Dan kan een innameschema praktisch zijn. De medewerkers van de Maartensapotheek denken graag mee bij het opstellen van een innameschema.

• Gebruikt u injecties die u wekelijks of nog minder vaak hoeft te gebruiken? In het geval van een korte reis is het soms mogelijk om uw toedienschema iets aan te passen, waardoor u geen injectie mee hoeft te nemen op reis. Overleg hierover altijd met uw reumatoloog of de apotheker van de Maartensapotheek.

Verklaringen

Als u medicijnen gebruikt en op reis gaat, neem dan altijd een geneesmiddelpaspoort mee. In het buitenland bent u verplicht om in het bezit te zijn van een geneesmiddelpaspoort om aan te kunnen tonen dat u deze medicijnen gebruikt en bij u heeft om een medische reden. Een geneesmiddelpaspoort is een document waarop uw medicijngebruik, gebruik van hulpmiddelen (zoals spuiten en naalden), eventuele allergieën en overige bijzonderheden met betrekking tot het gebruik van medicijnen staan vermeld. Er staat in het Nederlands, Engels, Duits, Spaans en Turks op dat u deze genees- en hulpmiddelen op doktersadvies gebruikt. Daarnaast is het verstandig een dergelijk paspoort bij u te dragen met daarop uw actuele medicijngebruik en allergieën voor het geval u onverhoopt een arts moet bezoeken of wordt opgenomen in een ziekenhuis. De Maartensapotheek verstrekt deze geneesmiddelpaspoorten gratis.

Voor sommige medicijnen is alleen een geneesmiddelpaspoort onvoldoende. Dit is het geval bij medicijnen die onder de Opiumwet vallen. Dit zijn bijvoorbeeld sterke pijnstillers (zoals morfine en oxycodon), maar ook ADHD-middelen (zoals methylfenidaat) en slaap- en kalmeringsmiddelen (zoals oxazepam). In veel landen is het bezitten of gebruiken van deze middelen streng verboden. Daarom heeft u hiervoor een extra verklaring nodig. Het verkrijgen van een dergelijke verklaring kan een aantal weken duren.

Gebruikt u één van deze medicijnen en gaat u naar het buitenland, kijk dan op www.hetcak.nl wat u moet doen. Het is belangrijk om te weten dat het regelen van een verklaring een aantal weken kan duren. Heeft u nog vragen, neem dan contact op met de Maartensapotheek.

Er zijn medicijnen die in de koelkast bewaard moeten worden. Voor diverse injectiespuiten die gekoeld bewaard moeten worden, heeft de fabrikant koeltasjes ontwikkeld. Daarin kunt u deze spuiten met behulp van een koelelement gekoeld vervoeren. Zorg ervoor dat de spuiten niet in direct contact komen met de koelelementen, om bevriezing te voorkomen. Zo’n koeltasje bevindt zich in het starterspakket. Mocht u geen koeltasje hebben, neem dan contact op met de Maartensapotheek. Leg de koeltas nooit in de zon.

Reizen met het vliegtuig

Wij adviseren u om ruim voor aanvang van uw reis contact op te nemen met uw vliegmaatschappij. U kunt dan vertellen dat u medicijnen gebruikt die gekoeld bewaard moeten worden en afspreken dat uw medicijnen tijdens de vlucht in de koelkast bewaard worden. Neem uw spuiten mee in een koeltas met koelelement. U kunt ook afspreken dat de koelelementen in de koelkast (bij voorkeur in het vriesgedeelte) bewaard kunnen worden.
Let op: in het laadruim van het vliegtuig kan de temperatuur dalen tot onder het vriespunt. Medicijnen kunnen bij deze temperaturen minder werkzaam of zelfs onwerkzaam worden. Wij adviseren daarom om uw medicijnen altijd in uw handbagage mee te nemen. Daarnaast kan uw koffer vertraagd of kwijt raken. Ook om die reden kunt u beter uw medicijnen in uw handbagage meenemen.

Reizen met de auto

Gaat u met de auto op vakantie? Dan raden wij u aan de spuiten te vervoeren in een koeltas met koelelement. Een nadeel hiervan is dat koelelementen binnen een paar uur ontdooien (afhankelijk van de temperatuur). Als u lang moet reizen, kunt u ervoor kiezen om een elektrische koelbox te gebruiken. Heeft u nog vragen, neem dan contact op met de Maartensapotheek.

Bekijk ook ons filmpje over op vakantie gaan met medicijnen.

Als u medicijnen gebruikt en op reis gaat, neem dan altijd een geneesmiddelpaspoort mee. In het buitenland bent u verplicht om in het bezit te zijn van een geneesmiddelpaspoort om aan te kunnen tonen dat u deze medicijnen gebruikt en bij u heeft om een medische reden.

Een geneesmiddelpaspoort is een document waarop uw geneesmiddelgebruik, gebruik van hulpmiddelen (zoals spuiten en naalden), eventuele allergieën en overige bijzonderheden met betrekking tot het gebruik van medicijnen staan vermeld. Er staat in het Nederlands, Engels, Duits, Spaans en Turks op dat u deze genees- en hulpmiddelen op doktersadvies gebruikt. Daarnaast is het verstandig een dergelijk paspoort bij u te dragen met daarop uw actuele medicijngebruik en allergieën voor het geval u onverhoopt een arts moet bezoeken of wordt opgenomen in een ziekenhuis.

De Maartensapotheek verstrekt deze geneesmiddelpaspoorten gratis. Om een geneesmiddelpaspoort aan te vragen, kunt u het beste inloggen in Zorgdoc en uw geneesmiddeloverzicht kloppend maken. Stuur vervolgens een bericht via het berichtencentrum, waarin u ons laat weten graag een paspoort te ontvangen. Wij sturen deze dan ondertekend per post naar u op. Wij kunnen ook een geneesmiddelpaspoort toevoegen als u herhaalmedicatie bij ons bestelt. U kunt dit aangeven tijdens het bestellen van de medicijnen.

Als u om een andere reden dan een bezoek aan het buitenland een overzicht wilt hebben (bijvoorbeeld als u binnenkort een arts buiten de Sint Maartenskliniek bezoekt), dan kunt u zelf een overzicht printen vanuit uw geneesmiddelenoverzicht. Deze is dan uiteraard niet ondertekend door één van onze medewerkers.

Een biologisch medicijn tegen ontstekingsreuma bevat een eiwit waarvan de werkzame stof is gemaakt door een levend organisme of afkomstig is van een levend organisme. Daarom heten ze ‘biologische’ medicijnen.

Biologische medicijnen onderdrukken de werking van je afweersysteem. Dat gebeurt op verschillende manieren. Ze remmen de eiwitten die ervoor zorgen dat er een ontsteking ontstaat,  zoals TNF of interleukines of de cellen die deze eiwitten maken (de T- en B-cellen). Alleen een reumatoloog mag deze biologische medicijnen voorschrijven. U krijgt biologische medicijnen toegediend via een injectie onder uw huid, of met een infuus.

Bekijk ook het filmpje van ReumaNederland over de werking van biologicals. Op diezelfde pagina vindt u ook meer informatie over biologische medicijnen (bDMARD's).

Doordat biologische medicijnen tegen ontstekingsreuma het afweersysteem onderdrukken, is er een verhoogde kans op infecties, zoals een luchtweginfectie, gordelroos of een blaasontsteking.

Voor meer informatie over biologische medicijnen (bDMARD's) bekijkt u de website van ReumaNederland.

Meer informatie over bijwerkingen van de specifieke medicijnen die u gebruikt, vindt u op de pagina Medicijnen bij reuma.

JAK-remmers (zoals baricitinib en tofacitinib) remmen janus kinase eiwitten in het lichaam. Janus kinase eiwitten zijn in het lichaam betrokken bij het doorgeven van boodschappen in het immuunsysteem via cytokines. Cytokines zijn hele kleine deeltjes in het immuunsysteem. Zo klein dat ze zelfs met een speciale microscoop niet te zien zijn.

Die cytokines kunnen ‘verkeerde’ boodschappen doorgeven waardoor pijn, stijfheid en zwellingen die bij reumatoïde artritis (RA) horen ontstaan. Een JAK-remmer remt de ‘cytokines’ waardoor de RA tot rust komt.

Meer informatie over JAK-remmers (tsDMARD's) vindt u op de website van ReumaNederland.

Bekijk ook meer informatie over de specifieke medicijnen die u gebruikt op onze pagina Medicijnen bij reuma.

Als bijwerking van JAK-remmers komen infecties zoals neusverkoudheid of blaasontsteking regelmatig voor. Ook maag- en darmklachten zoals misselijkheid en diarree en een verhoogd cholesterol zijn bekende bijwerkingen.

Mensen die JAK-remmers gebruiken, hebben ook een iets grotere kans op gordelroos. Mensen die starten met een JAK-remmer en al een grotere kans hadden op een gordelroosinfectie, komen in aanmerking voor vaccinatie tegen dit virus. Bijvoorbeeld als iemand eerder al een gordelroosinfectie heeft gehad of ouder is dan 60 jaar. De reumatoloog bespreekt dit als dit van toepassing is en schrijft het vaccin dan voor.

Voor meer informatie over JAK-remmers (tsDMARD's) bekijkt u de website van ReumaNederland.
Bekijk ook meer informatie over de specifieke medicijnen die u gebruikt op onze pagina Medicijnen bij reuma.

Ja, dat gebeurt wel eens bij een aantal biologische medicijnen. Dit kan komen doordat uw lichaam zogenaamde ‘antistoffen’ tegen de gebruikte biological ontwikkelt. Hierdoor vermindert de werking ervan. Om te voorkomen dat u een dergelijke reactie krijgt, schrijft uw reumatoloog naast het biologische medicijn vaak ook methotrexaat voor.

Werkt uw medicijn minder dan u gewend bent en duurt het nog te lang voordat u weer een consult hebt bij de reumatoloog? Neem dan contact op met uw reumatoloog.

Ja, als een biological niet werkt, dan is er nog steeds een goede kans dat de volgende biological wel werkt. Zelfs als u niet goed reageerde op een anti-TNF-middel, is het daarna nog zeker de moeite waard om een ander anti-TNF-middel te gebruiken.

Een groot deel van de mensen met reuma heeft baat bij reumamedicijnen  zoals biologicals en JAK-remmers. Maar, omdat het afweersysteem door dit soort medicatie wordt geremd, lijkt het er op dat het lichaam zich ook iets minder goed kan beschermen tegen infecties door bacteriën en virussen. Mensen die deze medicatie gebruiken, hebben een grotere kans op een infectie. Bij mensen die bijvoorbeeld anti-TNF blokkerende biologicals gebruiken, lijken vooral luchtweg- en blaasinfecties ongeveer twee keer zo vaak voor te komen.

Bepaalde reumamedicijnen zoals biologische medicijnen en JAK-remmers remmen de werking van specifieke cellen of eiwitten in uw afweersysteem. Hierdoor wordt ook uw afweer tegen infecties geremd. U kunt dus makkelijker een infectie krijgen en soms verlopen infecties ook heftiger.

Door gezond te eten, genoeg te slapen en regelmatig te bewegen, blijft uw algehele weerstand zo hoog mogelijk. Met een goede weerstand is uw lichaam beter in staat om ziekmakende bacteriën en virussen te bestrijden en wordt u vaak minder snel of hevig ziek. Mocht u toch ziek worden, dan herstelt u meestal sneller.

Bij het gebruik van een biological of JAK-remmer kunt u makkelijker een infectie krijgen en soms verlopen infecties ook heftiger. Denk aan verkoudheden en keelpijn. Dit komt doordat biologicals en JAK-remmers de werking van specifieke cellen of eiwitten in uw afweersysteem remmen. Hierdoor wordt ook uw afweer tegen infecties geremd. Als u een gewone verkoudheid heeft zonder koorts, dan kunt u biologicals of JAK-remmers gewoon door blijven gebruiken.

Koorts is vaak een teken van een infectie in het lichaam. Gebruikt u een biological of JAK-remmer, neem dan bij koorts contact op met uw reumatoloog. Het kan nodig zijn tijdelijk te stoppen tot u weer beter bent. De arts zal u hierover adviseren.

Als u een tandheelkundige ingreep krijgt vanwege een infectie, wanneer er een infectie wordt vermoed of als de ingreep een risico op infectie met zich meebrengt, dient u te overleggen met de arts. De arts zal bekijken welke medicijnen u kunt blijven gebruiken en welke eventueel gestopt moeten worden. Daarnaast is het van belang dat u de tandarts die de ingreep uitvoert op de hoogte stelt van alle medicijnen die u gebruikt.

Het kan zijn dat de tandarts u preventief antibiotica voorschrijft. Deze kunt u veilig gebruiken in combinatie met uw biologicals of JAK-remmer.

Klassieke reumamedicijnen onderdrukken de afweerreactie van het lichaam. Hierdoor verminderen de gewrichtsontstekingen. Dat is te merken aan het afnemen van de pijn, zwelling en stijfheid van de gewrichten. Met deze medicijnen (waaronder methotrexaat) komt de reuma tot rust waardoor gewrichtsschade voorkomen wordt.

Bekijk meer informatie over klassieke reumamedicijnen  (csDMARD's) en over de specifieke medicijnen die u gebruikt op onze pagina Medicijnen bij reuma.

Bekijk ook ons filmpje over methotrexaat en de bijwerkingen.

Klassieke reumamedicijnen kunnen de weerstand verlagen en bijwerkingen geven. De meest voorkomende bijwerkingen zijn maag- en darmklachten zoals diarree, misselijkheid, braken, verminderde eetlust en buikpijn.

Bekijk meer informatie over klassieke reumamedicijnen (csDMARD's) en over de specifieke medicijnen die u gebruikt op onze pagina Medicijnen bij reuma.

Bekijk ook ons filmpje over methotrexaat en de bijwerkingen.

De kans op kanker bij reumatologische doseringen van methotrexaat is niet verhoogd. Methotrexaat is de hoeksteen van de behandeling van reumatoïde artritis. Het medicijn is bij veel mensen effectief en heeft voor veel mensen (helaas niet voor iedereen) acceptabele bijwerkingen. Bovendien is er veel ervaring met methotrexaat en is het medicijn ook betaalbaar. Dat de balans tussen positief effect en negatieve bijwerkingen gunstig uitpakt voor methotrexaat, blijkt wel uit het feit dat na vijf jaar, nog steeds de helft van de mensen met reuma methotrexaat gebruikt.

Methotrexaat wordt bij reuma in een dosis van 5-30 mg per week voorgeschreven. Het medicijn wordt ook bij kanker gebruikt, maar dan in een dosis van enkele grammen per dag. Omdat methotrexaat bij kanker wordt gebruikt, zijn sommige mensen bang dat je van methotrexaat kanker krijgt. Er zijn echter vele onderzoeken die laten zien dat langdurig gebruik van methotrexaat de kans op kanker niet of nauwelijks lijkt te verhogen.

De reumaremmer methotrexaat kan als bijwerking maagklachten en misselijkheid veroorzaken. Dit is soms op te lossen door de wekelijkse dosering methotrexaat niet in één keer in te nemen maar in twee tot drie porties verspreid over één dag.

Moet u bijvoorbeeld elke vrijdag negen tabletten innemen, dan mag u de methotrexaat uitspreiden over 24 uur: dus vrijdagochtend drie tabletten, vrijdagavond drie tabletten en zaterdagochtend drie tabletten. Als dat onvoldoende helpt kan de wekelijkse dosering methotrexaat op de wekelijkse dag van inname voor de nacht worden ingenomen. Patiënten geven regelmatig aan dan minder last van misselijkheid te ervaren. Als ook dit onvoldoende helpt dan kunnen methotrexaat injecties worden overwogen.

Als al deze opties niet werken kan de arts een extra medicijn tegen misselijkheid voorschrijven (ondansetron), dit wordt vaak 1 uur voor en indien nodig nog 1 keer binnen 12 uur na methotrexaat ingenomen.

Bekijk ook ons filmpje over methotrexaat en de bijwerkingen.

Haaruitval is een zeer zeldzame bijwerking van de methotrexaat. Veel bijwerkingen van methotrexaat ontstaan doordat methotrexaat de aanmaak van foliumzuur verhindert. Lichaamscellen hebben foliumzuur nodig om zich te kunnen vermenigvuldigen en zo te groeien. De bijwerkingen ontstaan door het tekort aan foliumzuur in de gezonde cellen. Dat is vooral het geval op plaatsen waar de cellen zich van nature snel delen. Dit zijn de slijmvliezen van de mond, maag en darmen, de huid, het haar en het bloed.

Daarom schrijft de arts behalve methotrexaat ook foliumzuur voor. Meestal moet u 2 keer per week 5 milligram foliumzuur innemen, minstens 24 uur nadat u methotrexaat heeft gebruikt én 4 dagen nadat u de methotrexaat heeft gebruikt. U heeft dan minder kans op bijwerkingen. Als dat onvoldoende helpt om bijwerkingen zoals haaruitval te voorkomen, kan in overleg met uw reumatoloog de dosering foliumzuur worden aangepast.

Aften zijn een bekende bijwerking van het gebruik van methotrexaat. Aften zijn lastig te behandelen. Soms vermindert de pijn door op de aft wat pijnstillende gel met lidocaïne aan te brengen. Kijk voor meer tips over wat u zelf kunt doen als u aften heeft op de website van thuisarts.nl.

Blijven de klachten van de aften aanhouden of terugkeren? Soms helpt het om de dosering foliumzuur aan te passen. Ook zijn er nog andere medicijnen die de klachten van de aften kunnen verminderen. Overleg daarover met uw reumatoloog.

De meest voorkomende bijwerkingen van methotrexaat zijn maag- en darmklachten (een vol gevoel, misselijkheid, diarree) en een toename van bepaalde leverenzymen in het bloed. Van deze afwijkende waarden merkt u zelf niets. De arts zal daarom uit voorzorg uw bloed regelmatig controleren. Een afwijkende uitslag van de leverfunctie is doorgaans van voorbijgaande aard. Om deze afwijking te voorkomen, schrijft de arts foliumzuur voor.

Door foliumzuur te gebruiken, neemt de kans op leverbijwerkingen door methotrexaat drastisch af.
Daarom is het is belangrijk dat u naast methotrexaat ook foliumzuur tabletten gebruikt. Meestal moet u 2 keer per week 5 milligram foliumzuur innemen, minstens 24 uur nadat u methotrexaat heeft gebruikt én 4 dagen nadat u de methotrexaat heeft gebruikt.

Bij veel reumatische aandoeningen hebben mensen pijn en ontsteking. Meestal is paracetamol bij pijn de eerste keuze, omdat het effectief en zeer veilig is. Maar wanneer er sprake is van een ontsteking, werkt paracetamol niet zo goed. Voor ontstekingspijn worden vaak de NSAIDs (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs, ofwel ontstekingsremmende pijnstillers) gebruikt. Deze middelen zijn meestal zeer effectief bij ontstekingspijn.

Bekijk meer informatie over ontstekingsremmende pijnstillers of over de specifieke geneesmiddelen die u gebruikt op onze pagina Medicijnen bij reuma.

Bekijk ook ons filmpje over veelgestelde vragen over pijnstillers.

De belangrijkste bijwerkingen van ontstekingsremmende pijnstillers zijn maag- en darmklachten. Soms krijgen mensen ook last van hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid en slapeloosheid. Omdat oudere mensen en mensen met bepaalde andere medicijnen en/of ziekten meer kans hebben op maagbijwerkingen, krijgen zij soms uit voorzorg al een maagbeschermer om de maagklachten te verminderen.

Bekijk meer informatie over ontstekingsremmende pijnstillers of over de specifieke geneesmiddelen die u gebruikt op onze pagina Medicijnen bij reuma.

Bekijk ook ons filmpje over veelgestelde vragen over pijnstillers.

Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAIDs) kunnen soms maagklachten veroorzaken, omdat ze de vorming van stofjes remmen die de maag beschermen tegen het maagzuur.

Meestal zijn de maagbijwerkingen van ontstekingsremmende pijnstillers mild. Maar soms kunnen er maagbloedingen ontstaan. De kans op zo’n maagbloeding is afhankelijk van de leeftijd, het hebben van andere aandoeningen en gebruiken van andere medicijnen die ook bijwerkingen op de maag geven. Om de kans op een maagbloeding te verkleinen, kan de arts er op basis van uw risico voor kiezen om een maagbeschermer (bijvoorbeeld pantoprazol of omeprazol) voor te schrijven. Deze maagbeschermers halveren de kans op een maagbloeding.

Heeft u de maagbeschermer alleen voorgeschreven gekregen in verband met het gebruik van een ontstekingsremmende pijnstiller (NSAID)? Dan kunt bij het stoppen van de pijnstiller aan uw arts vragen of u ook mag stoppen met het gebruik van uw maagbeschermer.

Gebruikt u dit medicijn langer dan 8 weken achter elkaar? Dan kunt u beter niet in één keer stoppen. Bij langdurig gebruik van een maagbeschermer kan het zijn dat uw lichaam gewend is aan de maagbeschermer. Als u plotseling stopt met de maagbeschermer, nemen mogelijk de maagklachten toe, omdat uw maag dan reageert met de aanmaak van extra veel maagzuur. Hierdoor komen uw klachten weer terug. U kunt het gebruik het beste in 2 tot 3 weken langzaam afbouwen om dit te voorkomen. Overleg hierover met uw apotheker of arts.

Heeft u de maagbeschermer korter dan 8 weken gebruikt? Dan kunt u wel in één keer stoppen.

Corticosteroïden (zoals prednisolon) werken snel ontstekingsremmend en zijn te verkrijgen in pil-vorm, of als injectie. Corticosteroïden krijgt u vaak als de arts net de diagnose heeft gesteld en u een vorm van ontstekingsreuma heeft. U krijgt het voorgeschreven omdat het snel werkt tegen ontstekingen.

Meestal krijgt u daarnaast een ander (langzaam werkend) reumamedicijn, waarvan het langer duurt voordat het zijn werk gaat doen. Prednisolon wordt zodra het mogelijk is door de reumatoloog afgebouwd. Bij reumatologische aandoeningen die ook worden behandeld met langzaam werkende reumaremmers wordt prednisolon vaak afgebouwd zodra deze langzame reumaremmers voldoende werken.

Er wordt ook vaak tijdelijk prednisolon voorgeschreven wanneer er een plotselinge opvlamming van de reumatische aandoening is.

Bekijk meer informatie over corticosteroïden (prednisolon) of over de specifieke medicijnen die u gebruikt op de pagina Medicijnen bij reuma

Bekijk ook ons filmpje over prednisolon en de bijwerkingen van dit medicijn.

Bij kortdurend gebruik van prednisolon kunt u last krijgen van maag- en/of darmklachten. Ook zijn er mensen die ervaren dat hun stemming verandert. Sommige mensen worden energieker, rustelozer of prikkelbaarder, anderen somberder.

Daarnaast kan het voorkomen dat door het gebruik van prednisolon een wondje of een infectie minder goed geneest. Ook kan bij iemand met suikerziekte de bloedsuiker ontregeld raken.

Wanneer prednisolon langer wordt gebruikt, worden sommige mensen wat dikker. Dit kan komen doordat de vetstofwisseling verandert, maar ook doordat je meer trek krijgt en daardoor meer gaat eten. Let daarom bij langdurig gebruik van prednisolon extra op eetgewoonten.

Regelmatig krijgen mensen een opgezwollen (‘vollemaans’) gezicht. Langdurig gebruik van prednisolon (zeker in doseringen boven de 7,5-15 mg/dag) zorgt er ook voor dat de botten wat brozer worden. Hierdoor kan de kans op een botbreuk toenemen. Dit is dan ook de reden dat mensen die langdurig prednisolon gebruiken, soms tabletten moeten slikken om de botontkalking tegen te gaan. Vaak zijn dat wekelijkse tabletten met alendroninezuur of risendroninezuur. Bij deze tabletten is het altijd raadzaam om ook vitamine D te gebruiken. Daarnaast is het belangrijk om voldoende calcium binnen te krijgen, via de voeding of via een medicijn.

Bekijk meer informatie over corticosteroïden (prednisolon) of over de specifieke medicijnen die u gebruikt op de pagina Medicijnen bij reuma

Bekijk ook ons filmpje over prednisolon en de bijwerkingen van dit medicijn.

Zoals bij veel medicijnen geldt ook bij het voorschrijven van prednisolon dat de dosis en de behandelduur bepalen of een medicijn veel bijwerkingen geeft. De bijwerkingen bij een hoge maar kortdurende dosering vallen mee en ook bij een langdurige, maar lage dosis prednisolon lijken de bijwerkingen hanteerbaar.

Prednisolon is belangrijk bij de behandeling van reumatische aandoeningen, zoals reumatoïde artritis, jicht, systeemziekten en polymyalgia rheumatica. Het medicijn wordt daarnaast bij vele andere aandoeningen toegepast waaronder astma, huidziekten en darmziekten. Behalve dat het een snel ontstekingsremmend effect heeft, zorgt prednisolon (zeker in het vroege stadium van reumatoïde artritis) voor remming van schade aan de gewrichten.
Omdat prednisolon zo snel werkt, wordt het vaak gebruikt bij de begin van de ziekte en als de aandoening even opvlamt. Ook kan prednisolon veilig worden toegepast bij vrouwen met reuma die een kinderwens hebben.

Bij kortdurend gebruik van prednisolon kunt u last krijgen van maag- en/of darmklachten. Ook zijn er mensen die ervaren dat hun stemming verandert. Sommige mensen worden energieker, rustelozer of prikkelbaarder, andere daarentegen somberder. Daarnaast kan het voorkomen dat door het gebruik van prednisolon een wondje of een infectie minder goed geneest.

Tot slot kan bij iemand met suikerziekte de bloedsuiker ontregeld raken. Wanneer prednisolon langer wordt gebruikt, worden sommige mensen wat dikker. Dit kan komen doordat de vetstofwisseling verandert, maar ook doordat je meer trek krijgt en daardoor meer gaat eten. Let daarom bij langdurig gebruik van prednisolon extra op eetgewoonten.

Regelmatig krijgen mensen een opgezwollen (‘vollemaans’) gezicht. Veel mensen ervaren dit als een belangrijk nadeel van de behandeling. Niet alleen vanwege het uiterlijk, maar ook omdat de buitenwereld denkt dat het voorspoedig met je gaat, terwijl je je helemaal niet zo lekker voelt.

Langdurig gebruik van prednisolon (zeker in doseringen boven de 7,5-15 mg/dag) zorgt er bovendien voor dat de botten wat brozer worden. Hierdoor kan de kans op een botbreuk toenemen. Dit is dan ook de reden dat mensen die langdurig prednisolon gebruiken, soms tabletten moeten slikken om de botontkalking tegen te gaan. Vaak zijn dat wekelijkse tabletten met alendroninezuur of risendroninezuur. Bij deze tabletten is het altijd raadzaam om ook vitamine D te gebruiken.

Bekijk ook ons filmpje over prednisolon en de bijwerkingen van dit medicijn.

Zowel prednison als prednisolon zijn zogenaamde ‘corticosteroïden’. Dit zijn medicijnen die een sterk ontstekingsremmend effect hebben.

Prednison en prednisolon hebben precies dezelfde werking in het lichaam. Als u prednison slikt, zal de lever de prednison omzetten in prednisolon. Krijgt u prednisolon, dan hoeft de lever dat niet meer te doen. De prednisolon doet onmiddellijk zijn werk.

In de praktijk worden deze twee namen nogal eens door elkaar gebruikt. Wees dan ook niet verbaasd als uw arts over prednison praat, en prednisolon voorschrijft.

Prednison kunt u overigens alleen als tablet of capsule krijgen. Prednisolon komt daarnaast ook voor in injecties, oogdruppels of zalf.

Prednisolon kan botontkalking (osteoporose) veroorzaken. Wanneer iemand langere tijd matig hoog of hoge doseringen prednisolon (boven de 7,5-15 mg/dag) krijgt, zal de arts dan ook overwegen om medicijnen voor te schrijven die de botafbraak remmen. Het bekendste medicijn dat dan wordt voorgeschreven is alendroninezuur. Meestal wordt dit medicijn doorgebruikt tot de prednisolon helemaal gestopt is. Als u stopt met prednisolon, dan kunt u aan uw arts vragen of u ook mag stoppen met het gebruik van uw medicijn tegen botontkalking.

Medicinale cannabis bestaat uit de gedroogde bloemen van de vrouwelijke hennepplant (Cannabis sativa). Op basis van de huidige wetenschappelijke literatuur zijn er steeds meer aanwijzingen dat cannabis werkzaam is bij bijvoorbeeld pijn en krampen door MS (multiple sclerose), misselijkheid bij kanker en aids, misselijkheid en braken als gevolg van medicatie / bestraling (bij kanker, hepatitis C, HIV of aids) en chronische pijn (meestal zenuwpijnen).

Ook wordt medicinale cannabis inmiddels bij andere aandoeningen voorgeschreven, waaronder reuma. De ervaringen van patiënten zijn soms positief al is het effect wetenschappelijk onvoldoende bewezen. Medicinale cannabis lijkt nog geen enkele ziekte te genezen.

Bekijk ook onze video over medicinale cannabis.

Wanneer een ‘gewoon’ medicijn op de markt wordt gebracht, wordt er allereerst gekeken of het effect van het medicijn opweegt tegen de bijwerkingen. Zo zullen voor maagmiddelen bijna geen bijwerkingen worden geduld, terwijl men voor een middel tegen kanker meer bijwerkingen voor lief neemt. Daarnaast wordt er ook gekeken of het nieuwe medicijn wisselwerkingen heeft met andere medicijnen. Alleen als de effectiviteit en bijwerkingen in balans zijn en de wisselwerkingen goed onderzocht zijn, wordt een medicijn toegelaten tot de Nederlandse markt.

Voor kruidenmedicijn gelden andere regels. Medicijnen vallen onder de zogenaamde geneesmiddelenwet, terwijl kruidenpreparaten onder de warenwet vallen. De warenwet stelt veel lagere eisen op het gebied van kwaliteit. Ook wisselwerkingen tussen kruidenmedicijnen en andere producten hoeven in de warenwet nauwelijks te worden onderzocht. Daar zit een risico, omdat bij enkele kruidengmedicijnen er wel degelijk een risico is dat een normaal medicijn minder goed werkt of juist net sterker werkt, met het risico op meer bijwerkingen.

Kruidenmedicijn kunnen soms een wisselwerking hebben met ‘gewone’ medicijnen, waardoor het ‘gewone’ medicijn ineens een stuk minder goed gaat werken of meer bijwerkingen geeft. Het is daarom niet verstandig om kruidenmedicijnen te combineren met gewone medicijnen zonder vooraf uw arts of apotheker van de Maartensapotheek te raadplegen. Ook als u een kruidenmedicijn bij de drogist koopt, vraagt u altijd aan uw arts of apotheker van de Maartensapotheek of dit medicijn te combineren is met andere medicijnen die u gebruikt.

Vitamine D 20 microgram is hetzelfde als 800 IE, dit is de gebruikelijke dosering vitamine D per dag die onze reumatologen aanraden. Dit wordt verkocht door apotheken, drogisten en supermarkten. Vitamine D en calcium van de drogist of supermarkt is kwalitatief even goed en werkt even goed als die van de apotheek. Het is wel belangrijk om een medicijn te kiezen met de juiste dosering en zonder de toevoeging van andere vitamines of mineralen. Het nadrukkelijke advies is om zeker geen medicijn te gebruiken waar ook vitamine K zit.

Indien u ook calcium moet gebruiken is ons advies om dit te kopen bij de apotheek. Calcium-preparaten die verkocht worden bij de apotheek bevatten de aanbevolen hoeveelheid calcium. Er bestaan ook preparaten met calcium en vitamine D in één tablet.

Extra vragen en antwoorden over vitamine D en de vergoeding vindt u op de website van Apotheek.nl.

Bekijk ook onze uitlegvideo over Vitamine D.

De Sint Maartenskliniek kiest altijd voor het beste medicijn voor patiënten. Van een medicijn zijn er vaak verschillende merken. Voor medicijnen gelden strenge regels. Deze merken zijn dus allemaal even effectief en even veilig.   

De Sint Maartenskliniek kiest ervoor om van veel medicijnen maar één merk te leveren. Wij doen dit om de stijgende zorgkosten zo laag mogelijk te houden. Ook de zorgverzekeraars verwachten dit van ons. Het kan zijn dat u soms moet wisselen van merk. 

Het initiatief om over te stappen komt zowel van de afdeling Reumatologie als van de apotheek van de Sint Maartenskliniek. Alle reumatologen en apothekers staan dan ook achter de beslissing om over te stappen. Uw reumatoloog is hiervan dus op de hoogte. 

Medicijnen van alle fabrikanten worden op dezelfde manier gecontroleerd. Ze moeten voldoen aan dezelfde strenge eisen uit de geneesmiddelenwetgeving. Fabrikanten moeten kunnen aantonen dat het medicijn van goede kwaliteit is, dezelfde concentratie werkzaam bestanddeel bevat en even effectief en veilig is als het originele merk van dat medicijn. De verschillende merken van een medicijn werken dus allemaal hetzelfde. Ook eventuele bijwerkingen zijn daardoor vergelijkbaar. 

Om stijgende zorgkosten zo laag mogelijk te houden, hebben we met zorgverzekeraars afgesproken dat we van elk reumamedicijn slechts één merk voorschrijven. We kunnen een ander merk niet meer aan u leveren, omdat wij dit merk medicijn ook niet meer bestellen.

We vinden het belangrijk dat u bij één medicijn kunt blijven. Daarom maken we lange-termijn-afspraken met zorgverzekeraars en leveranciers. Wel kiezen we ervoor om voor dure medicijnen voortaan maar één merk te leveren. We verwachten dan ook dat u op korte termijn niet opnieuw hoeft over te stappen naar een ander merk.

U kunt uw voorraad eerst opmaken. Wanneer uw medicijnen op zijn, kunt u een nieuwe bestelling plaatsen. Vervolgens krijgt u voortaan het nieuwe merk medicijn geleverd.

Dat hangt af van de afleverdatum die u heeft geselecteerd. We maken wel eerst onze huidige voorraad op.

U vindt een video met een injectie-instructie op onze website. Klik daarvoor op het medicijn dat u gebruikt.